ਥਰੂਰ ਤੋਂ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਲੈ ਕੇ ਜਨਰਲ ਨਰਵਾਣੇ ਨੇ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਇੰਡੀਆ ਨਿਊਜ਼

ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ, ਦੋ ਸਾਲ ਪਹਿਲਾਂ ਇੱਕ ਦੋਸਤ ਦੇ ਘਰ ਸ਼ਸ਼ੀ ਥਰੂਰ ਦੇ “ਅ ਵਰਡਜ਼ ਆਫ਼ ਵਰਡਜ਼” ‘ਤੇ ਇੱਕ ਅਵਸਰ ਦੀ ਝਲਕ ਨੇ ਸਾਬਕਾ ਥਲ ਸੈਨਾ ਮੁਖੀ ਜਨਰਲ ਮਨੋਜ ਨਰਵਾਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਨਵੀਂ ਕਿਤਾਬ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਦਿੱਤਾ – ਭਾਰਤੀ ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਸੈਨਾਵਾਂ ਦੇ “ਅੰਡਰ-ਪਲੇਸ ਕੀਤੇ, ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਅਕਸਰ ਦਿਲਚਸਪ ਪਹਿਲੂਆਂ” ਦੀ ਜੀਵੰਤ ਖੋਜ।

ਜਨਰਲ, ਜੋ ਕਿ ਹਾਲ ਹੀ ਵਿੱਚ ਆਪਣੀ ਅਣਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਵਿਵਾਦਿਤ ਯਾਦਾਂ “ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਚਾਰ ਸਿਤਾਰੇ” ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਖਬਰਾਂ ਵਿੱਚ ਸੀ, ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ “ਦਿ ਕਰੀਅਸ ਐਂਡ ਦ ਕਲਾਸੀਫਾਈਡ: ਅਨਅਰਥਿੰਗ ਮਿਲਟਰੀ ਮਿਥਸ ਐਂਡ ਮਿਸਟਰੀਜ਼” ਵਿੱਚ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ, ਜਲ ਸੈਨਾ ਅਤੇ ਹਵਾਈ ਸੈਨਾ ਦੀਆਂ ਦੰਤਕਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਗਿਆਨ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਸਭ ਤੋਂ ਦਿਲਚਸਪ ਨਗਟਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਇਸਦੀ ਜਾਣ-ਪਛਾਣ ਵਿੱਚ, ਉਹ ਇਸ ਬਾਰੇ ਲਿਖਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਥਰੂਰ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਤੋਂ ਕਿਵੇਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਜੋ ਕਿ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੇ ਮੁਹਾਵਰੇ ਦੇ ਦੁਆਲੇ ਕੇਂਦਰਿਤ ਲੇਖਾਂ ਦਾ ਸੰਗ੍ਰਹਿ ਹੈ।

ਦਸੰਬਰ 2019 ਤੋਂ ਅਪ੍ਰੈਲ 2022 ਤੱਕ 28ਵੇਂ ਥਲ ਸੈਨਾ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਸੇਵਾ ਨਿਭਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਨਰਲ ਨਰਵਾਣੇ ਨੇ ਹੈਰਾਨੀ ਪ੍ਰਗਟਾਈ, “ਜੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਭਾਸ਼ਾ ਦੀਆਂ ਵਿਲੱਖਣਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾਵਾਂ ‘ਤੇ ਅਜਿਹੀ ਮਨਮੋਹਕ ਕਿਤਾਬ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਬਾਰੇ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਕਿਤਾਬ ਕਿਵੇਂ ਲਿਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ।

“ਇਸ ਵਿਚਾਰ ਦਾ ਕੀਟਾਣੂ ਮੇਰੇ ਦਿਮਾਗ ਵਿਚ ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਹੀ ਉਭਰ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਿਤਾਬ ਨੂੰ ਦੇਖਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ 2025 ਦੇ ਅੱਧ ਵਿਚ ਹੀ ਇਸ ਬਾਰੇ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨਾਲ ਸੋਚਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ …,” ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

ਰੂਪਾ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕਿਤਾਬ ਵਿੱਚ, ਜਨਰਲ ਨਰਵਾਣੇ ਨੇ ਕਈ ਵਿਅੰਗ ਸਾਂਝੇ ਕੀਤੇ ਹਨ – ਕਿਵੇਂ ‘ਚੱਕ ਦੇ ਫੱਟੇ’ ਦੀ ਪ੍ਰਸਿੱਧ ਜੈਕਾਰਾ ਅਸਲ ਵਿੱਚ 17ਵੀਂ ਅਤੇ 18ਵੀਂ ਸਦੀ ਦੀ ਸਿੱਖ ਫੌਜ ਵਿੱਚ ਜੜ੍ਹਾਂ ਰੱਖਦੀ ਹੈ ਜਾਂ ਪੈਰ-ਟੇਪਿੰਗ ਨੰਬਰ ‘ਬਦਲੂਰਾਮ ਕਾ ਬਦਨ’ ਪਿੱਛੇ ਪ੍ਰੇਰਨਾ ਸੀ। ਬਦਲੂਰਾਮ 1944 ਵਿੱਚ ਕੋਹਿਮਾ ਦੀ ਫੈਸਲਾਕੁੰਨ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ ਕਾਰਵਾਈ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

“ਭਾਵੇਂ ਇਹ ਬਾਬਾ ਹਰਭਜਨ ਦੀ ਸਥਾਈ ਭਾਵਨਾ ਹੋਵੇ, INS ਖੁਖਰੀ ਦੀ ਕਿਸਮਤ, ਹਵਾਈ ਫੌਜੀਆਂ ਦੀਆਂ ਅਸਾਧਾਰਣ ਗਾਥਾਵਾਂ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਾਲ ਸੰਕੇਤ, ਜਾਂ ਪੈਦੋਂਗੀ, ਫੌਜੀ ਖੱਚਰ ਦੀ ਕੱਚੀ ਦਲੇਰੀ, ਤੁਹਾਨੂੰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਇਸ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਮਨੋਰੰਜਕ ਪਰ ਬਾਰੀਕੀ ਨਾਲ ਖੋਜੀ ਗਈ ਖੋਜ ਵਿੱਚ ਮਿਲ ਜਾਵੇਗਾ,” ਸਾਡੀਆਂ ਫੌਜਾਂ ਦੇ ਇੱਕ ਅਜੀਬੋ-ਗਰੀਬ ਦ੍ਰਿਸ਼ਟੀਕੋਣ ਨੂੰ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਇੱਕ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ.

‘ਬਦਲੂਰਾਮ ਕਾ ਬਦਨ’, ਜੋ ਅਸਾਮ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦਾ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਗੀਤ ਬਣ ਗਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੈਪੀ ਵੈਲੀ, ਸ਼ਿਲਾਂਗ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰੈਜੀਮੈਂਟਲ ਸੈਂਟਰ ਵਿੱਚ ਅਟੈਸਟੇਸ਼ਨ ਪਰੇਡ ਵਿੱਚ ਗਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ, ਪਾਸਿੰਗ ਆਊਟ ਸਮਾਰੋਹਾਂ ਦੌਰਾਨ, ਜਨਰਲ ਦੱਸਦਾ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਮਾਰਚਿੰਗ, ਸਟੰਪਿੰਗ, ਤਾੜੀਆਂ ਵਜਾਉਣ ਅਤੇ ਉਤਸ਼ਾਹੀ ਫੁਟਵਰਕ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ ਇਹ ਗੀਤ ਬਾਰਡਰ ਪਾਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ।

ਬਦਲੂਰਾਮ ਅਸਾਮ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ਪਹਿਲੀ ਬਟਾਲੀਅਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਰਾਈਫਲਮੈਨ ਸੀ, ਜੋ ਕੋਹਿਮਾ ਵਿਖੇ ਤਾਇਨਾਤ ਗੜੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਸੀ, ਅਤੇ ਝੜਪ ਦੇ ਸ਼ੁਰੂਆਤੀ ਪੜਾਅ ਵਿੱਚ ਮਾਰਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।

“ਉਸਦੀ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਬਦਲੂਰਾਮ ਦੇ CQM ਨੇ, ਜਾਂ ਤਾਂ ਦੁਰਘਟਨਾ ਜਾਂ ਡਿਜ਼ਾਈਨ ਦੁਆਰਾ, ਕਦੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਤਾਕਤ ਤੋਂ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਨਹੀਂ ਹਟਾਇਆ। ਜਦੋਂ ਤੱਕ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਖੁੱਲੀਆਂ ਰਹੀਆਂ, ਬਦਲੂਰਾਮ ਲਈ ਅਧਿਕਾਰਤ ਰਾਸ਼ਨ ਆਉਣਾ ਜਾਰੀ ਰਿਹਾ, ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਸਰਪਲੱਸ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੋਇਆ।

“ਜਦੋਂ ਜਾਪਾਨੀ ਫ਼ੌਜਾਂ ਨੇ ਕੋਹਿਮਾ ਵਿਖੇ ਯੂਨਿਟ ਨੂੰ ਘੇਰ ਲਿਆ ਅਤੇ ਸਪਲਾਈ ਲਾਈਨਾਂ ਨੂੰ ਕੱਟ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਇਹ ਉਹ ਵਾਧੂ ਰਾਸ਼ਨ ਸਟਾਕ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਅਣਗਿਣਤ ਜਾਨਾਂ ਬਚਾਈਆਂ,” ਕਿਤਾਬ ਕਹਿੰਦੀ ਹੈ।

1946 ਵਿੱਚ, ਮੇਜਰ ਐਮਟੀ ਪ੍ਰੋਕਟਰ, ਇਸ ਗਾਥਾ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੋ ਗਿਆ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਇੱਕ ਮਰੇ ਹੋਏ ਵਿਅਕਤੀ ਲਈ ਰਾਸ਼ਨ ਬਣਾਉਣ ਦੀ ਬੇਤੁਕੀ ਗੱਲ ਉਸ ਦੇ ਚਲੇ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਆਖਰਕਾਰ ਜਾਨ ਬਚਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਨੇ ‘ਬਦਲੂਰਾਮ ਕਾ ਬਦਨ’ ਗੀਤ ਰਚਿਆ।

ਜਨਰਲ ਨਰਵਾਣੇ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਕਹਾਣੀਆਂ ਨੂੰ ਵੱਡੀ ਆਬਾਦੀ ਨੂੰ ਅਪੀਲ ਕਰਨ, ਅਕਾਦਮਿਕ ਦੀ ਬਜਾਏ ਕਿੱਸਾਤਮਕ ਹੋਣ, ਅਤੇ ਫਿਰ ਵੀ ਫੌਜੀ ਕਦਰਾਂ-ਕੀਮਤਾਂ ਨੂੰ ਉਜਾਗਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਅੰਤਰੀਵ ਥੀਮ ਹੋਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ।

“ਉਹ ਕੁਝ ਧੂੜ ਭਰੇ ਪੁਰਾਲੇਖਾਂ ਵਿੱਚ ਦੱਬੇ ਕੁਝ ਅਸਪਸ਼ਟ ਫੌਜੀ ਤੱਥਾਂ ‘ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਸਨ। ਉਹਨਾਂ ਪਹਿਲੂਆਂ ਦੁਆਰਾ ਵਿਆਪਕ ਪਾਠਕਾਂ ਨਾਲ ਗੂੰਜਣ ਲਈ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਸਤ੍ਹਾ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਸੀ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਇਤਿਹਾਸਕ ਪਿਛੋਕੜ ਜਾਂ ਮਹੱਤਤਾ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਿਆਨ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ, ਸੰਭਵ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਕਸਰ ਮੁਲਾਕਾਤਾਂ ਦੁਆਰਾ,” ਉਹ ਲਿਖਦਾ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਸਾਰੀਆਂ ਕਹਾਣੀਆਂ ਦਾ ਮੂਲ ਕਿਸੇ ਨਾ ਕਿਸੇ ਅਸਲ-ਜੀਵਨ ਦੀ ਘਟਨਾ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਕਿ ਸਮੇਂ ਦੇ ਨਾਲ, ਦੱਸਣ ਅਤੇ ਦੁਬਾਰਾ ਦੱਸਣ ਦੁਆਰਾ ਸੁਸ਼ੋਭਿਤ ਹੋਇਆ ਹੈ।

ਉਹ ਅੱਗੇ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਹਰੇਕ ਕਹਾਣੀ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਜਾਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨੂੰ ਜੀਵਨ ਵਿੱਚ ਲਿਆਉਣਾ ਹੈ, ਹਥਿਆਰਬੰਦ ਬਲਾਂ ਅਤੇ ਨਾਗਰਿਕ ਸਮਾਜ ਵਿਚਕਾਰ ਪਾੜੇ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਕਿ ਸਾਡੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਝਲਕ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਜਨਰਲ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਉਸਦੀ ਕਿਤਾਬ “ਇੱਕ ਮਨੋਰੰਜਕ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਇੱਕ ਗੰਭੀਰ ਅਕਾਦਮਿਕ ਯਤਨ ਜਿਸਦਾ ਇਰਾਦਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰਤੀਯੋਗੀ ਪ੍ਰੀਖਿਆ ਲਈ ਸਹਾਇਤਾ” ਹੈ।

ਜਨਰਲ ਨਰਵਾਣੇ ਦੀ “ਕਿਸਮਤ ਦੇ ਚਾਰ ਸਿਤਾਰੇ” ਦੀਆਂ ਅਣਅਧਿਕਾਰਤ ਕਾਪੀਆਂ ਦੀਆਂ ਰਿਪੋਰਟਾਂ ਦੇ ਵਿਚਕਾਰ, ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਕ ਪੇਂਗੁਇਨ ਰੈਂਡਮ ਹਾਊਸ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਫਰਵਰੀ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਯਾਦਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਨ ਦੇ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਅਧਿਕਾਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਅਜੇ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਈ ਹੈ।

ਜਨਰਲ ਨਰਵਾਣੇ ਨੇ ਇਹ ਵੀ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਸੀ ਕਿ ਕਿਤਾਬ ਦੀਆਂ ਕੋਈ ਕਾਪੀਆਂ “ਪ੍ਰਿੰਟ ਜਾਂ ਡਿਜੀਟਲ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ, ਵੰਡੀਆਂ, ਵੇਚੀਆਂ” ਜਾਂ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਉਪਲਬਧ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ ਹਨ।

ਇਹ ਲੇਖ ਟੈਕਸਟ ਵਿੱਚ ਸੋਧਾਂ ਤੋਂ ਬਿਨਾਂ ਇੱਕ ਸਵੈਚਲਿਤ ਨਿਊਜ਼ ਏਜੰਸੀ ਫੀਡ ਤੋਂ ਤਿਆਰ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ।